Apulië

Komt Sint Nicolaas uit Spanje of Zuid-Italië?

 

In het kader van Olandiamo in Puglia vond op 19 november jongstleden een conferentie plaats over Sint Nicolaas, over het verband tussen Bari en Nederland. De heer dr. John Helsloot, etnoloog aan het Meerstens Instituut, en Pater Geriardo Cioffari, O.P. directeur van Centro Studi van Bari, hebben de studies over Sint Nicolaas met elkaar vergeleken en kwamen tot de conclusie dat het graf van Sint Nicolaas van Bari is, maar dat Sint Nicolaas zowel aan Nederland als aan Bari toebehoort.

Dit verband, zegt pater Cioffari, bewijst onder andere het document uitgegeven in 1362 door de stadsautoriteit aan Giovanni Bastardo, die een strafvermindering kreeg door een schuldbekentenis voor de Nederlandse rechter, die als alternatief voor de doodstraf hem heeft veroordeeld om in ballingschap te leven in de stad waar het graf van de heilige is.

De heer dr. John Helsloot vertelt over een advertentie, waarin de boekhandelaar Kircher, als grap aan iedereen wilde vertellen dat Sint Nicolaas hem had aangewezen als de persoon om de kado’s te verspreiden, met als doel klanten naar zijn winkel toe te trekken. Hij publiceerde dit in de kranten van Amsterdam in 1847, die ondertekend was met “vanuit mijn graf in Bari in Apulië, Sint Nicolaas”. Maar door onbekende redenen publiceerde deze boekhandelaar dit niet meer in de jaren daarna, dus het lukte hem niet om bij de Nederlanders, algemeen bekend te maken, dat de Heilige een sterke band had met de stad Bari.

Hoe dan ook, zegt de heer dr. John Helsloot, als je vandaag de dag aan een kind vraagt waar komt Sint Nicolaas vandaan, dan zal deze antwoorden uit Spanje. Dit misverstand is ontstaan door een prentenboekje van de Amsterdamse leraar Schenkman, deze heeft hier veel invloed op gehad. Schenkman introduceerde bijvoorbeeld zwartepiet en de stoomboot. Ook liet Schenkman Sinterklaas voor het eerst uit Spanje komen. Waarom hij voor dit land koos, is onduidelijk. Eén verklaring is volgens de heer dr. John Helsloot dat Spanje zo goed rijmt op ‘appeltjes van Oranje’.

Schenkman bedacht namelijk ook de meeste sinterklaasliedjes die we nu nog zingen. Jan Schenkman (Amsterdam, 1 oktober 1806 – Amsterdam, 4 mei 1863) was een Amsterdams onderwijzer, dichter, auteur van kinderboeken en humorist. Hij staat bekend als de waarschijnlijke bedenker van het moderne Sinterklaasfeest als pedagogisch kinderfeest.

Pater Geriardo Cioffari verklaart dat Sint Nicolaas altijd in verband wordt gebracht met kinderen, maar dit is gebaseerd op een misverstand want in 960 voor Christus wordt Sint Nicolaas in verband gebracht met de wederopstanding van drie ‘onschuldigen’, waarbij het woord ‘onschuldigen’ verkeerd wordt vertaald in het woord ‘kinderen’. In 1536 wordt zijn figuur verward met het kind Jezus omdat die kado’s aan ‘goede’ kinderen bracht, net zoals Sint Nicolaas.

En er is nog een vreemdeling in het bijzonder waar Nederlanders zich zorgen over maakten: de kerstman. De heer dr. John Helsloot: “Uit een enquête uit 1997 bleek dat 74% van de Nederlanders zich ergert aan kerstjingles, kerstetalages en kerstproducten die voor 5 december in de winkels liggen. Onvrede over globalisering, Europese eenwording en commercialisering heeft zich gekanaliseerd tegen de komst van de kerstman. Verontruste burgers wilden het ‘typisch Nederlandse erfgoed’ verdedigen tegen invloeden van buitenaf.”

Pater Cioffari stelt de vraag, waarom is Sint Nicolaas, Santa Claus, ook in Amerika terecht gekomen? Omdat in New York, toenmalig Nieuw Amsterdam, de eerste afbeelding van Sint Nicolaas door de Nederlandse kolonisten hier is gebracht. Hier trekt pater Cioffari zelfs in twijfel of de kerk van Sint Nicolaas in Amerika wel hun verdiensten zijn.

6 december viert Bari de sterfdag van hun beschermheilige San Nicola, (Sint Nicolaas).

De meest logische uitleg is, volgens mij, het volgende: in de elfde eeuw werd Myra veroverd door Turkse moslims en zij waren geen Christenen en vereerden Sint-Nicolaas dus niet.  Daarom mochten de Christenen niet meer naar zijn graf toe om er te bidden. Toen besloten 87 dappere zeelieden uit Bari (in Italië) hier iets aan te doen. Met 3 schepen vertrokken zij naar Myra. Daar braken zij het graf van Sint-Nicolaas open. Ze namen zijn lichaam mee naar hun eigen stad en begroeven het in een mooi nieuw graf in een kerk die speciaal voor Sint-Nicolaas was gebouwd. Bari is een havenstad in Zuid-Italië, maar vroeger was de Spaanse koning er de baas. Zo komt het misschien dat wij nu denken dat Sint-Nicolaas uit Spanje komt.

Voor een uitgebreid Italiaans verslag van deze conferentie verwijs ik u naar: http://www.blogolanda.it/2010/11/20/conferenza-italo-olandese-su-san-nicola-a-bari-il-santo-appartiene-ad-entrambi-i-popoli/

Basiliek van Sint-Nicolaas te Bari
Basiliek van Sint-Nicolaas te Bari

Eén reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *